Het definitieve CBAM-regime: verplichtingen lopen nu al op
Koolstof & energie · 10 maart 2026 · Slava Volotovsky
Kern van de zaak
- Het definitieve CBAM-regime geldt sinds 1 januari 2026. Certificaataankopen en de eerste inleveringen komen vanaf februari 2027 — maar de verplichting ontstaat bij de invoer die nu plaatsvindt.
- De post-Omnibusdrempel van 50 ton gedekte goederen per importeur per jaar vervangt de oude de-minimisregel per zending. Importeurs in de grenszone hebben een gekwantificeerd antwoord nodig, geen aanname.
- De datastrategie voor ingebedde emissies — standaardwaarden versus werkelijke, geverifieerde cijfers — is nu een commerciële beslissing met een prijskaartje, en zij wordt dit jaar in leveringscontracten genomen.
De overgangsperiode heeft de markt aangeleerd CBAM te zien als rapportageoefening. Dat kader is nu onjuist. Sinds 1 januari 2026 creëert de invoer van gedekte goederen een certificaatverplichting die vanaf 2027 wordt afgerekend. Het kasstroommoment is uitgesteld; de exposure niet.
Wettekst, toezichtpraktijk, marktpraktijk
Wettekst. Het definitieve regime vereist de status van toegelaten CBAM-aangever om gedekte goederen in te voeren, een jaarlijkse aangifte van ingebedde emissies en de inlevering van certificaten waarvan de prijs is gekoppeld aan EU ETS-emissierechten. De Omnibuswijzigingen vervingen de waardegebaseerde de-minimisregel door een massagebaseerde drempel: importeurs onder de 50 ton gedekte goederen per jaar vallen in de regel buiten het regime, onder voorbehoud van de antiontwijkingsbepalingen. De eerste certificaatverkopen en inleververplichtingen komen vanaf februari 2027 over de invoer van 2026.
Toezichtpraktijk. De uitvoering loopt via de nationale bevoegde autoriteiten en het centrale CBAM-register, en hun operationele houdingen verschillen. Doorlooptijden voor toelating, tolerantie voor datalacunes geërfd uit de overgangsperiode en de bereidheid om antiontwijkingsargumenten rond de drempel te testen, zijn nog aan het uitkristalliseren. Het zou onvoorzichtig zijn te veronderstellen dat de coulance van de overgangsperiode inzake datakwaliteit overgaat naar een regime waar geld aan vastzit.
Marktpraktijk. Het geavanceerde deel van de markt behandelt 2026 als het prijsjaar: kwantificeren van de per zending oplopende certificaatverplichting, kiezen tussen standaardwaarden en werkelijke geverifieerde emissies waar het verschil wezenlijk is, en het opnemen van doorbelastingsclausules voor koolstofkosten in leveringscontracten voordat de afrekening van 2027 de cijfers concreet maakt. Elektriciteitsimporteurs staan voor een eigen reeks vragen — standaardwaarden, de behandeling van interconnectorstromen en de voorwaarden om werkelijke emissies aan te tonen — die vroege analyse doorgaans beloont.
Wie dit raakt
Importeurs van ijzer en staal, aluminium, cement, meststoffen, waterstof en elektriciteit, uiteraard. Minder voor de hand liggend: middelgrote ondernemingen wier invoer dicht bij de drempel van 50 ton ligt, voor wie het verschil tussen 40 en 60 ton per jaar het verschil is tussen geen regime en het volledige regime; handelaren wier contracten zwijgen over wie de certificaatkosten draagt; en groepen wier invoervolumes zo over entiteiten zijn gespreid dat de antiontwijkingsregels erdoorheen kunnen kijken.
Operationele implicaties
Het werk op korte termijn is onglamoureus en kwantitatief. Stel vast of de status van toegelaten aangever nodig is en, zo ja, of de aanvraag loopt. Zet de gedekte GN-codes af tegen de werkelijke invoervolumes om importeurs nabij de drempel een verdedigbaar antwoord te geven. Bouw de datapipeline voor ingebedde emissies nu op — dataverzoeken aan leveranciers hebben lange doorlooptijden, en de terugval op standaardwaarden heeft een prijs. Modelleer de certificaatkosten van 2027 tegen ETS-prijsscenario's zodat de verplichting in de planning van dit jaar verschijnt in plaats van in de verrassing van volgend jaar. En loop de leveringscontracten na op doorbelasting, want wie in 2026 tekent zonder CBAM-clausule, bezit de kosten vermoedelijk in 2027.
Wij voeren CBAM-exposurebeoordelingen en drempelanalyses uit voor importeurs, handelaren en elektriciteitsmarktdeelnemers. Een kort gesprek maakt scope en haalbaarheid doorgaans snel duidelijk: contact@viekey.eu.
